csm_centogene-diagnostics-tests_wgs-header_f5ada26af6

Sekwencjonowanie całego genomu (WGS)

CentoGenome – kompleksowe pokrycie. Jedno z najbardziej kompleksowych na świecie narzędzi do diagnostyki chorób rzadkich i neurodegeneracyjnych – zapewniające niezrównane pokrycie genomu i moc diagnostyczną w jednym badaniu.

Zamów test Poznaj CentoGenome Ultra-Fast

Usługa sekwencjonowania całego genomu firmy CENTOGENE

Szybkie i wiarygodne ustalenie rozpoznania w chorobach rzadkich i neurodegeneracyjnych może być trudne nawet dla najbardziej doświadczonych lekarzy. Dzięki najnowszym osiągnięciom technologicznym, zastosowaniu sekwencjonowania całego genomu (WGS) jako badania pierwszego wyboru oraz coraz lepszemu zrozumieniu czynników genetycznych to wyzwanie jest dziś łatwiejsze do pokonania niż kiedykolwiek wcześniej.

Rozszerzone rozwiązanie WGS firmy CENTOGENE – CentoGenome – to jedno z najbardziej kompleksowych na świecie narzędzi do diagnostyki chorób rzadkich i neurodegeneracyjnych. W ramach jednego badania zapewnia niezrównane pokrycie genomu i potencjał diagnostyczny. To nowoczesne rozwiązanie łączy technologię najwyższej klasy, opartą na usprawnionym potoku bioinformatycznym z oznakowaniem CE-IVD, z interpretacją prowadzoną przez ekspertów medycznych z wykorzystaniem bazy CENTOGENE Biodatabank. CentoGenome pozwala w jednym badaniu wykryć niemal wszystkie typy wariantów – od wariantów sekwencji po bardziej złożone zmiany, takie jak zmiany liczby kopii (CNV), disomia jednorodzicielska (UPD) i ekspansje powtórzeń.

Badanie CentoGenome pozwala znacząco ograniczyć czas i zasoby potrzebne do szybkiego i wiarygodnego ustalenia rozpoznania oraz określenia możliwości leczenia pacjentów.

Dlaczego warto wybrać CentoGenome?

Zaawansowana technologia, głębsze wnioski

Dzięki technologii bez amplifikacji PCR (reakcja łańcuchowa polimerazy, ang. PCR-free) badanie CentoGenome znacząco ogranicza zniekształcenia (ang. bias) i dostarcza wysokiej jakości danych sekwencyjnych dla regionów genomu trudnych do sekwencjonowania. Zapewnia to pełniejszy obraz regionów kodujących, regulatorowych i intronowych.

Zintegrowana reklasyfikacja wariantów i badania potwierdzające – wsparcie na całe życie

Jako światowy lider i zaufany partner CENTOGENE bezpłatnie i z własnej inicjatywy zapewnia potwierdzenie rozpoznania oraz reklasyfikację wariantów, gdy jest to konieczne.

Parametry najwyższej klasy dla szerszego zakresu chorób

Badanie CentoGenome wykorzystuje zaawansowaną analizę danych prowadzoną w naszym potoku bioinformatycznym z oznakowaniem CE-IVD oraz interpretację ekspertów medycznych opartą na bazie CENTOGENE Biodatabank. Zapewnia to wykrywanie wariantów na najwyższym poziomie.

CentoGenome Ultra-Fast

Wszystkie korzyści i jakość CentoGenome w zaledwie 5 dni roboczych

Technologia najwyższej klasy z niezrównanym pokryciem regionów istotnych klinicznie

CentoGenome to badanie pierwszego wyboru i jedno z najbardziej kompleksowych komercyjnie dostępnych na rynku badań WGS w kierunku chorób rzadkich i neurodegeneracyjnych. W jednym oznaczeniu obejmuje niemal wszystkie warianty wywołujące choroby, w tym większość znanych ekspansji powtórzeń związanych z chorobami neurologicznymi1. CentoGenome wykrywa również – z najwyższą czułością – zmiany liczby kopii (CNV) związane z rdzeniowym zanikiem mięśni (SMA), a także warianty wywołujące chorobę Gauchera (GD) i warianty związane z podatnością na chorobę Parkinsona (PD) zależną od genu GBA1.

Nowo opracowane oznaczenie WGS wykorzystuje podejście PCR-free. Znacząco ogranicza to typowe zniekształcenia (ang. bias) powstające podczas PCR i pozwala uzyskać dane sekwencyjne wyższej jakości w regionach genomu zwykle trudnych do sekwencjonowania, dzięki bardziej równomiernemu pokryciu i lepszej skuteczności wykrywania wariantów.

  • Średnia głębokość odczytu ok. 30× 
  • Wysoce równomierne i niemal pełne pokrycie genomu jądrowego (ponad 20 000 genów) oraz pełne pokrycie genomu mitochondrialnego (37 genów)
  • Ponad 97 % genomu z głębokością odczytu co najmniej 10×
Kluczowe cechy i parametry
Równomierne pokrycie genomu
  • Średnia głębokość odczytu ok. 30× 
  • Wysoce równomierne i niemal pełne pokrycie genomu jądrowego (ponad 20 000 genów) oraz pełne pokrycie genomu mitochondrialnego (37 genów)
  • Ponad 97 % genomu z głębokością odczytu co najmniej 10×
Zaawansowane i czułe wykrywanie wariantów
  • Wykrywanie SNV, InDel i SV – w tym CNV od małych zmian po zmiany na poziomie cytogenomowym – oraz wariantów mtDNA o poziomie heteroplazmii ≥15 %
  • Czułość
    SNV i InDels (≤ 50 pb) >99,9%
    CNV >95,0%
    Swoistość > 99,9 % jest gwarantowana dla wszystkich zgłoszonych wariantów*
  • Wykrywanie UPD ** dla dobrze znanych klinicznie istotnych regionów chromosomowych: 6q24, 7, 11p15.5, 14q32, 15q11q13, 20q13 i 20
  • Wykrywanie ekspansji powtórzeń ** w 23 znanych genach powiązanych z chorobami neurologicznymi: AR, ATN1, ATXN1, ATXN2, ATXN3, ATXN7, ATXN8OS, ATXN10, CACNA1A, CNBP, CSTB, C9orf72, DMPK, FMR1, FXN, HTT, JPH3, NOP56, PABPN1, PHOX2B, PPP2R2B, PRNP i TBP
Udoskonalone wykrywanie wariantów związanych z SMA oraz GD/PD***
  • Rdzeniowy zanik mięśni (SMA): analiza CNV SMN1 / SMN2
  • Choroba Gauchera (GD) / Choroba Parkinsona (PD): GBA1, w tym analiza konwersji z pseudogenem GBAP1

SNV: warianty pojedynczego nukleotydu; InDel: małe insercje/delecje; SV: warianty strukturalne; CNV: zmiany liczby kopii; UPD: disomia jednorodzicielska; mtDNA: mitochondrialny DNA
* Warianty niskiej jakości i/lub o niejednoznacznej zygotyczności są potwierdzane metodami ortogonalnymi: SNV i InDel – sekwencjonowaniem metodą Sangera; CNV – metodą multipleksowej amplifikacji sond zależnej od ligacji (MLPA), ilościowej reakcji łańcuchowej polimerazy (qPCR) lub mikromacierzy chromosomowej (CMA). W razie potrzeby gwarantowane jest również wewnętrzne badanie potwierdzające metodą ortogonalną dla raportowanych wariantów związanych z chorobami z ekspansją powtórzeń, UPD, CNV genów SMN1/SMN2 oraz zdarzeń konwersji między GBA1 a GBAP1 – odpowiednio za pomocą analizy długości fragmentów (FLA), CMA, MLPA i qPCR.
** Badanie przesiewowe w kierunku UPD jest wykonywane za pomocą autorskiego algorytmu wykrywającego błędy dziedziczenia mendlowskiego (MIE), który identyfikuje regiony homozygotyczności (ROH) w dobrze poznanych, istotnych klinicznie regionach chromosomowych. Badanie przesiewowe w kierunku ekspansji powtórzeń jest wykonywane za pomocą narzędzia ExpansionHunter.
*** Badanie przesiewowe w kierunku SMA jest wykonywane za pomocą algorytmu SMN Caller, który wykrywa CNV genów SMN1/SMN2. Badanie przesiewowe genu GBA1 jest wykonywane za pomocą algorytmu Gauchian, który wykrywa zdarzenia rekombinacji w regionie obejmującym eksony 9–11 (NM_000157.3), czyli w regionie o największej homologii z GBAP1.

Kiedy zaleca się WGS?

Badanie CentoGenome to idealne rozwiązanie w diagnostyce chorób rzadkich i neurodegeneracyjnych. Może być stosowane jako badanie pierwszego wyboru w celu ustalenia rozpoznania molekularnego u pacjentów z podejrzeniem choroby genetycznej albo jako badanie drugiego wyboru u pacjentów z negatywnym wynikiem wcześniejszych badań genetycznych. W porównaniu z wykonywaniem wielu niezależnych badań molekularnych CentoGenome może być efektywną kosztowo alternatywą w ustalaniu rozpoznania molekularnego.

Najnowsze badania oraz stanowiska i rekomendacje towarzystw genetyki medycznej dotyczące klinicznego zastosowania WGS wskazują na nie jako badanie pierwszego lub drugiego wyboru, gdy objawy pacjenta lub wywiad rodzinny sugerują genetyczne podłoże choroby.2–6 Dotyczy to zwłaszcza sytuacji, w których rozpoznanie kliniczne wiąże się z dużą heterogennością genetyczną oraz gdy WGS przekłada się na istotną klinicznie poprawę i/lub jest podejściem bardziej efektywnym kosztowo. Na przykład American College of Medical Genetics and Genomics (ACMG) zaleca sekwencjonowanie eksomu/genomu jako badanie pierwszego wyboru u dzieci z niepełnosprawnością intelektualną, opóźnieniem rozwoju lub mnogimi wadami wrodzonymi.5 Badanie CentoGenome szczególnie polecamy pacjentom w następujących sytuacjach:


Objawy są bardzo szerokie, złożone i niespecyficzne, nie wskazują na konkretną chorobę ani typowy fenotyp, jak np.:

  • Heterogeniczność kliniczna lub genetyczna (np. niepełnosprawność intelektualna/opóźnienie rozwojowe, padaczka, dystrofie mięśniowe/choroby mięśniowe, ataksja, neuropatie, kardiomiopatie, dysplazja szkieletowa, niedobór odporności, głuchota, ślepota)
  • Choroby lub pacjenci z nietypowymi objawami klinicznymi lub fenotypami (np. noworodek z wrodzonymi wadami serca i idiopatyczną plamicą małopłytkową związaną z genem KMT2D, wskazującą na typ zespołu Kabukiego)
  • Pacjenci z ‘mieszanymi’ objawami klinicznymi i podejrzeniem podwójnej diagnozy (np. pacjent z głuchotą i rybią łuską, niepełnosprawnością intelektualną i ciężkim niedoborem odporności)
  • Podejrzenie zespołu mikrodelecji lub mikroduplikacji (np. u pacjentów z opóźnieniem rozwoju neurologicznego, wieloma dysmorfiami i/lub wadami rozwojowymi, opóźnieniem wzrostu)
  • Podejrzenie choroby mitochondrialnej (np. u pacjenta z osłabieniem mięśni, kardiomiopatią, problemami ze wzrokiem)


Poprzednie badania nie pozwoliły na postawienie ostatecznej diagnozy, np.:

  • Pacjent z autosomalnie dominującą spastyczną paraplegią, ale negatywny wynik badania panelu genetycznego
  • Pacjent z opóźnieniem rozwoju neurologicznego i podobnie dotkniętym rodzeństwem, ale z ujemnym wynikiem badania mikromacierzowego i WES
  • Każdy przypadek, w którym podejrzewa się chorobę genetyczną, ale wynik testu WES jest ujemny


Szybka diagnoza jest koniecznością medyczną i nie zawsze jest czas na strategie seryjnych badań, jak widać w przypadku:

  • Pacjenci w stanie ciężkim, u których diagnoza może ukierunkować lub zmienić leczenie (np. dzieci z napadami padaczkowymi, hipotonią, nieprawidłowościami neurologicznymi i szybko pogarszającym się stanem klinicznym)
  • Noworodki, niemowlęta i dzieci, u których szybka diagnoza ma kluczowe znaczenie dla rokowania i decyzji dotyczących leczenia (np. noworodki i dzieci w stanie krytycznym na oddziałach intensywnej terapii noworodków i dzieci, oddziałach intensywnej terapii noworodków i pediatrii)


W jednym z naszych badań, w którym WGS wykonano w warunkach klinicznych w jednej z największych dotychczas opisanych kohort pacjentów, wykazaliśmy potencjał diagnostyczny WGS jako najbardziej kompleksowego badania genetycznego oraz jego przewagę nad WES.7 Wyniki przemawiają także za tym, aby WGS uznać za „standard postępowania” w badaniach genetycznych, a także za samodzielne badanie pierwszego wyboru u pacjentów z chorobami rzadkimi.

Badanie CentoGenome obejmuje szerokie
spektrum chorób – 7000 chorób rzadkich – i pomaga
w trudnych i niezdiagnozowanych
przypadkach pacjentów na każdym etapie życia.

Indywidualnie dostosowane testy i dożywotnie wsparcie diagnostyczne 

Oferujemy elastyczne opcje badań i usługi dodatkowe, dopasowane do potrzeb pacjentów. Nasza oferta obejmuje m.in. sekwencjonowanie całego genomu (WGS) w trwającej ciąży, gdy u płodu stwierdzono nieprawidłowości (CentoGenome Prenatal), a także nowoczesne multiomiczne rozwiązania WGS (CentoGenome MOx 1.0 i 2.0), które łączą różne zbiory danych, aby uzyskać możliwie najpełniejszy obraz kliniczny. Szczegóły przedstawiamy w tabeli poniżej.
 

Nowość
Polecane w intensywnej terapii i stanach nagłych 

Szybkie rozpoznanie może mieć kluczowe znaczenie dla podjęcia właściwej interwencji medycznej we właściwym czasie. Kilka najnowszych badań pokazuje, że wysoki odsetek rozpoznań i krótki czas realizacji WGS pozwalają podejmować lepsze decyzje kliniczne u ciężko chorych noworodków i dzieci hospitalizowanych na oddziałach intensywnej terapii noworodka (OITN) i dziecięcej (OITD).8–14 Badanie CentoGenome Ultra-Fast, z czasem realizacji wynoszącym zaledwie 5 dni, jest kompleksowym i dokładnym narzędziem, które – stosowane jako badanie pierwszego wyboru w diagnostyce ciężko chorych noworodków lub dzieci – może potencjalnie usprawnić podejmowanie kluczowych decyzji.

Zamów CentoGenome Ultra-Fast
 


Zaangażowani w poprawę życia pacjentów 

Oferujemy elastyczne opcje badań i usługi dodatkowe, dopasowane do potrzeb pacjenta. Uzupełnia je wsparcie diagnostyczne przez całe życie w ramach bezpłatnego programu reklasyfikacji wariantów, a także ponowna analiza danych w przystępnej cenie. 

Opcje i usługi dodatkowe
Konfiguracja badania*Solo, Duo, Trio i PLUS Analiza genomu mitochondrialnego jest wykonywana wyłącznie na próbkach probanta i matki
Rodzaje badań
CentoGenomeWGS dla diagnostyki postnatalnej chorób rzadkich i neurodegeneracyjnych. Czas realizacji: ≤ 20 dni roboczych
CentoGenome MOx**Jednoetapowe rozwiązania multiomiczne łączące WGS z badaniami biochemicznymi i/lub RNA-seq w kierunku wariantów splicingowych CentoGenome MOx 1.0 i 2.0 w diagnostyce postnatalnej chorób rzadkich i neurodegeneracyjnych Czas realizacji CentoGenome MOx 1.0: do 20 dni roboczych Czas realizacji CentoGenome MOx 2.0: do 35 dni roboczych
CentoGenome Prenatal***WGS w diagnostyce prenatalnej (w trwającej ciąży), gdy w badaniu USG stwierdzono nieprawidłowości strukturalne płodu lub nie udało się ustalić rozpoznania rutynowymi metodami diagnostyki prenatalnej Badanie przyspieszone, wykonywane w trybie priorytetowym; obejmuje hodowlę komórkową i analizę kontaminacji komórkami matczynymi (MCC) Czas realizacji: do 15 dni roboczych
CentoGenome POC***WGS w diagnostyce materiału z poronienia (utrata ciąży) w przypadku wewnątrzmacicznego obumarcia płodu lub urodzenia martwego dziecka – w celu lepszego zrozumienia przyczyny utraty ciąży i ryzyka jej ponownego wystąpienia – lub gdy nie udało się ustalić rozpoznania rutynowymi metodami Obejmuje hodowlę komórkową i analizę MCC Czas realizacji: do 20 dni roboczych
Warianty CentoGenomeSurowe i przetworzone dane WGS (pliki w formatach FASTQ, BAM i VCF wraz z przefiltrowanymi i opatrzonymi adnotacjami plikami wariantów w formacie XLS) dostępne do dalszych badań. Można je pobrać bezpłatnie za pośrednictwem CentoPortal przez okres 30 dni. Czas realizacji: ≤ 20 dni roboczych.
CentoGenome Ultra-FastCzas realizacji: ≤ 5 dni roboczych
Opcje dodatkowe
Realizacja w trybie FAST≤ 15 dni roboczych (nie dotyczy CentoGenome MOx 2.0)
Bezpłatny dostęp do danych surowychDo wszystkich badań, którym towarzyszy raport medyczny, można opcjonalnie otrzymać zarówno dane surowe, jak i przetworzone. Obejmują one pliki w formatach FASTQ, BAM i VCF oraz przefiltrowany plik z wariantami opatrzonymi adnotacjami w formacie XLS. Dane są dostępne do bezpłatnego pobrania na platformie CentoPortal przez 30 dni.
Wsparcie diagnostyczne przez całe życie****Reklasyfikacja poszczególnych wariantów z własnej inicjatywy; raport z reklasyfikacji wydawany bez dodatkowych opłat Ponowna analiza całego przypadku przy wyniku niejednoznacznym lub negatywnym (np. gdy pojawią się nowe informacje kliniczne lub w odstępach rocznych) w przystępnej cenie

Czas realizacji: liczony od momentu rejestracji próbki w laboratorium CENTOGENE w Rostocku do chwili udostępnienia raportu na platformie CentoPortal.
* Solo: badany jest wyłącznie chory probant; Duo: badany jest probant oraz chory lub zdrowy członek rodziny; Trio: badany jest probant oraz dwoje członków rodziny, chorych lub zdrowych; PLUS: badani są dodatkowi członkowie rodziny poza konfiguracją Trio
** Więcej informacji o naszych rozwiązaniach multiomicznych.
*** Ze względu na ograniczenia techniczne nie oferujemy opartej na WGS analizy genomu mitochondrialnego ani badań przesiewowych w kierunku UPD, ekspansji powtórzeń, CNV genów SMN1/SMN2 i konwersji genu GBA1. Więcej informacji o diagnostyce prenatalnej.
**** Ponowna analiza przypadku jest dostępna wyłącznie dla zleceń, w których pierwotne dane sekwencyjne uzyskano od sierpnia 2020 r. Więcej informacji o programie reklasyfikacji wariantów.

Raporty medyczne najwyższej klasy i zaawansowana interpretacja 

Wskazanie wariantów wywołujących chorobę spośród milionów innych to wyzwanie. NOWE badanie CentoGenome wykorzystuje nasze doświadczenie w analizie dziesiątek tysięcy genomów i eksomów pacjentów z całego świata, aby wspierać diagnostykę pacjentów z podejrzeniem chorób o podłożu genetycznym.

Wybierając nasze usługi WGS, lekarze, pacjenci i partnerzy mogą mieć pewność, że otrzymają sekwencjonowanie wysokiej jakości, oparte na najnowocześniejszej technologii WGS PCR-free i połączone z zaawansowaną analizą danych w naszym w pełni zautomatyzowanym potoku bioinformatycznym z oznakowaniem CE-IVD. Następnie nasz zespół wysoko wykwalifikowanych genetyków klinicznych i naukowców starannie interpretuje dane, a każdy raport medyczny podlega wzajemnej weryfikacji. W razie potrzeby bezpłatnie wykonujemy wewnętrzne badania potwierdzające metodami ortogonalnymi i korzystamy z bazy CENTOGENE Biodatabank, aby potwierdzić wyniki i patogenność wariantów. Dzięki temu dostarczamy raporty medyczne najwyższej klasy.

Raporty z badań zawsze zawierają jasno przedstawione wyniki kliniczne, które można wykorzystać w dalszym postępowaniu, a także zalecenia i możliwe dalsze kroki. Raporty są ukierunkowane na fenotyp i skupiają się na wynikach związanych z obrazem klinicznym pacjenta i wskazaniami do badania.

  • Przejrzyście ustrukturyzowane, wyczerpujące i zwięzłe raporty
  • Szczegółowa ocena historii rodzinnej pacjenta i informacji klinicznych
  • Przejrzyste wyniki zidentyfikowanych wariantów, które mogą wyjaśnić fenotyp zgodnie z międzynarodowymi wytycznymi dotyczącymi najlepszych praktyk (ACMG/AMP i CLINGEN)25-27
  • Zalecenia dotyczące diagnostyki różnicowej lub analiz kontrolnych w przypadku konkretnych chorób
  • Odniesienia do publikacji potwierdzających wyniki medyczne i naukowe oraz szczegółowy opis metody
  • Główne ustalenia: ustalenia diagnostyczne dotyczące fenotypu pacjentów oraz wyniki badań dotyczące fenotypu pacjentów, dostarczające informacji na temat potencjalnych diagnoz w przypadkach, gdy nie można ustalić ostatecznej diagnozy 
  • Potencjalnie istotne ustalenia niezwiązane z fenotypem pacjenta, które mogą mieć znaczenie kliniczne i pomóc w zamknięciu luk diagnostycznych
  • Opcjonalne ustalenia wtórne oparte na wytycznych ACMG 26 dostępne dla wszystkich badanych osób
  • Opcjonalne wyniki nosicielstwa CENTOGENE dostępne dla wszystkich przebadanych osób, zgłaszające warianty sekwencji niezwiązane z fenotypem pacjentów i sklasyfikowane jako patogenne/prawdopodobnie patogenne w Biobanku CENTOGENE dla wybranych genów powiązanych z recesywnymi ciężkimi i wczesnymi chorobami mendlowskimi, które mogą mieć znaczenie kliniczne dla planowania rodziny

Więcej informacji znajdziesz na stronie internetowej poświęconej raportowaniu medycznemu .

CentoGenome MOX 2.0

Wykorzystanie sekwencjonowania RNA w medycynie precyzyjnej

Dodatkowe informacje i zasoby

CentoGenome | Broszura

CentoGenome | Broszura

Sekwencjonowanie całego genomu (WGS)

Panel CentoCustom – praktyczna medycyna precyzyjna

Ponieważ każdy pacjent jest wyjątkowy, jego podejście diagnostyczne również powinno takie być. Umożliwienie lekarzom stworzenia panelu genowego dostosowanego do potrzeb klinicznych każdego pacjenta, a także zapewnienie precyzyjnego i zorientowanego na pacjenta podejścia do badań genetycznych, zmienia sposób, w jaki podchodzimy do diagnostyki chorób genetycznych.
Watch now

Retrospektywna diagnostyka pacjentów z chorobami rzadkimi

Dalsze kliniczne i genetyczne dowody dysfunkcji kompleksu ASC-1 w wrodzonej chorobie nerwowo-mięśniowej

Author(s): Marais, Anett
Read publication

Szczegółowa charakterystyka nowej choroby

Alternatywne łączenie BUD13 określa ciężkość zaburzeń rozwojowych z lipodystrofią i cechami progeroidalnymi

Author(s): Bertoli-Avella, Aida M., MD
Read publication

Wkład w wytyczne WGS dotyczące diagnostyki chorób rzadkich

Zalecenia dotyczące sekwencjonowania całego genomu w diagnostyce chorób rzadkich

Author(s): Bauer, prof. Peter, MD
Read publication

Jesteśmy tutaj, aby Cię prowadzić

Nasz globalny zespół obsługi klienta i ekspertów będzie Cię wspierać na każdym kroku.

Wyślij nam wiadomośćWsparcie regionalne

Odniesienia

1 Dane w archiwum CENTOGENE; 2 Boycott i in. 2015, PMID: 25951830; 3 Oddział Genetyki Medycznej Chińskiego Stowarzyszenia Lekarzy Medycyny 2019, PMID: 31216797; 4 Manickam i in. 2021, PMID: 34211152; 5 Sachdev i in. 2021, PMID: 33566436; 6 Souche i in. 2022, PMID: 35577938; 7 Bertoli-Avella i in. 2020, PMID: 32860008; 8 Kingsmore i in. 2019, PMID: 31564432; 9 Petrikin i in. 2018, PMID: 29449963; 10 Soden i in. 2014; PMID: 25473036; 11 Van Diemen i in. 2017, PMID: 28939701; 12 Willig i in. 2015, PMID: 25937001; 13 Jezkova i in. 2022, PMID: 36086948 ; 14 Saunders i in. 2012, PMID: 23035047; 15 Zasoby dotyczące genomu klinicznego. https://www.clinicalgenome.org/ ; 16 Miller i in. 2021, PMID: 34012069; 17 Richards i in. 2015, PMID: 25741868